Arabuluculuk Ücreti Hesaplama
Dava şartı arabuluculuk (iş, ticari, tüketici) ve ihtiyari arabuluculukta tarafların ödeyeceği ücret 6325 sayılı HUAK ve her yıl Adalet Bakanlığı tarafından yayımlanan Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenir. Anlaşma halinde uyuşmazlık bedeli üzerinden nispi, anlaşmama halinde ise maktu ücret uygulanır.
Arabuluculuk ücreti nedir?
Arabuluculuk ücreti, 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu (HUAK) m.7 uyarınca arabulucuya, yürüttüğü süreç karşılığı ödenen hizmet bedelidir. Ücretin alt sınırı Adalet Bakanlığı tarafından her yıl Ocak ayında Resmi Gazete'de yayımlanan "Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi" (AAÜT) ile belirlenir. Tarafların tarifenin altında bir ücret kararlaştırması mümkün değildir; üzerinde ise özgürlük vardır.
Türk hukukunda dava şartı arabuluculuk üç alanda zorunlu hale getirilmiştir: iş uyuşmazlıkları (7036 s.k. m.3, 2018), ticari uyuşmazlıklar (TTK m.5/A, 2019) ve tüketici uyuşmazlıkları (6502 s.k. m.73/A, 2020). Bu alanlarda dava açılmadan önce mutlaka arabulucuya başvurulmalı; aksi halde dava usulden reddedilir (HMK m.114/1-b).
Anlaşma sağlanması halinde arabulucu ücreti, uyuşmazlık konusu bedel üzerinden nispi olarak hesaplanır. 2026 tarifesinde dilim yapısı şöyledir: ilk 640.000 TL'ye kadar %6, 640.000-960.000 TL arası %5, 960.000-1.920.000 TL arası %4, sonrasında %3, %2 ve %1'e kadar iner. Anlaşmama halinde ise iki saatlik görüşmenin maktu ücreti uygulanır (iş: 2.400 TL, ticari: 3.600 TL, tüketici: 2.000 TL).
Arabulucunun ücreti, dava şartı arabuluculukta taraflarca yarı yarıya karşılanır. Ancak anlaşmama halinde ilk iki saate kadar olan ücret, Adalet Bakanlığı bütçesinden arabulucunun hesabına yatırılır (HUAK m.7/4). Bu, tarafların başlangıç masrafı yapmadan sürece katılabilmesini sağlar.
İhtiyari arabuluculukta ise ücret tamamen taraflarca karşılanır; bütçe katkısı yoktur. İhtiyari süreçlerde tarafların kararlaştırdığı sözleşme hükümleri uygulanır; sözleşme yoksa AAÜT tarifesi esas alınır. İhtiyari arabuluculuk, boşanma mal rejimi, komşuluk, miras taksimi gibi özel hukuk anlaşmazlıklarında sıklıkla tercih edilir.
Nasıl hesaplanır?
- 1
Uyuşmazlık türünü belirleyin
Uyuşmazlık iş ise 7036 m.3 kapsamında; ticari ise TTK m.5/A; tüketici ise 6502 m.73/A; bunların dışında ise ihtiyari arabuluculuk uygulanır. Her kategori için tarifede farklı maktu ücretler vardır.
Örnekİşçi alacağı için iş mahkemesinde dava açacaksanız önce iş arabulucusuna başvurmalısınız. - 2
Anlaşma sağlandı mı kontrol edin
Anlaşma sağlandıysa nispi ücret hesaplanır: uyuşmazlık bedeli × tarife oranı. Anlaşma sağlanamadıysa maktu ücret uygulanır: iki saatlik ilk görüşme ücreti.
- 3
Anlaşma halinde uyuşmazlık bedelini girin
"Uyuşmazlık konusu bedel", arabuluculukta çözüme kavuşturulan ekonomik değerdir. İşçi alacağı davasında talep edilen kıdem, ihbar, ücret toplamı; ticari davada fatura veya sözleşme bedeli; tüketici davasında iade edilen veya tazminat olarak ödenen tutardır.
Örnek450.000 TL işçilik alacağı anlaşmasında: 450.000 × %6 = 27.000 TL toplam ücret; tarafından 13.500 TL. - 4
2 saati aşan görüşmeler için ek süre girin
Tarife iki saatlik ilk görüşmeyi esas alır. Görüşme bu süreyi aşarsa her ek saat için tarifede öngörülen saatlik ücret (tipik olarak 600 TL / saat) uygulanır. Bu tutar taraf sayısına göre değişmez.
- 5
Taraf sayısına göre paylaşım yapın
HUAK m.7: Aksine anlaşma yoksa ücret taraflar arasında eşit paylaşılır. 2 taraflı uyuşmazlıkta her taraf yarısını; 3 taraflı olaylarda (örn. trafik kazasında araç sahibi, sürücü, sigorta) üçte birini öder. Kamu kurumu taraf ise ücret hazineden karşılanır.
Kimler hak kazanır? İstisnalar
Arabulucunun ücretini kural olarak taraflar öder. Ancak bazı özel durumlar vardır:
- Dava şartı arabuluculukta anlaşmama halinde ilk iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır; taraflara yansıtılmaz.
- Anlaşma halinde tarafların ödeme yükümlülüğü doğar; bütçe katkısı yoktur. Bu durum anlaşmayı teşvik edici bir unsur olarak tasarlanmıştır.
- Kamu kurumu taraf ise ücret tamamen hazineden karşılanır; kurumun payı da devlet tarafından ödenir.
- Adli yardım alan taraflar (HMK m.334) arabuluculuk ücretinden de muaftır; bütçe bu payı üstlenir.
- İşyeri tüzel kişiliği ise iş arabuluculuğunda maktu ücret tamamen işverenden tahsil edilebilir; iki tarafın eşit paylaşım ilkesi, iş sözleşmesinde aksinin kararlaştırılmış olabileceği gözetilmelidir.
Anlaşamama halinde dava açıldığında, arabuluculuk tutanağı ilk duruşmada mahkemeye ibraz edilmek zorundadır. Tutanak sunulmazsa dava şartı yokluğundan reddedilir (HMK m.114/1-b). Bu nedenle tutanağın asılı muhafaza edilmesi büyük önem taşır.
Yasal dayanak
Arabulucunun hak ve yükümlülükleri; ücret.
İş uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk.
Ticari uyuşmazlıklarda dava şartı arabuluculuk.
Tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk.
Dava şartı yokluğu — usulden red.
Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi 2026.
Emsal kararlar
İş uyuşmazlığında arabuluculuk tutanağı ilk duruşmada ibraz edilmeden dava reddedilmiştir. Davacının sonradan tutanağı sunmasıyla da esas incelenemez; dava şartı, dava açıldığı anda var olmalıdır.
Ticari arabuluculuk ücretinin nispi hesabında, uyuşmazlık konusu bedel olarak davacının son müzakere safhasında kabul ettiği tutar değil, talep edilen ve tartışmalı olan en yüksek tutar esas alınmalıdır.
Arabulucu ücretinin taraflar arasındaki paylaşımında, somut olayın özellikleri ve tarafların ekonomik durumları dikkate alınarak eşit paylaşım ilkesinden sapılabilir; bu yetki arabuluculukta değil mahkemede kullanılabilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hak alamıyorsanız ne yapmalı?
Arabulucu tarafından talep edilen ücrete itiraz etmek istiyorsanız, arabuluculuk tutanağının tebliğinden itibaren 2 hafta içinde sulh hukuk mahkemesine başvurmanız gerekir (HUAK m.7/7). Mahkeme ücretin AAÜT'ye uygun olup olmadığını inceler; aykırı ise azalttırır.
Arabulucu hizmeti ağır kusurla (örn. taraflardan birine taraflılık, mesleki etik ihlali) sunmuşsa HUAK m.28 uyarınca Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığına disiplin başvurusu yapılabilir. Ağır hallerde sicilden çıkarılma yaptırımı uygulanabilir.
Anlaşmama halinde dava açarken arabuluculuk tutanağı kaybolmuşsa, arabulucuya başvurarak bir örneğini talep edin. HUAK m.17 uyarınca arabulucu 3 yıl boyunca tutanak asıllarını saklamakla yükümlüdür.
İlgili araçlar ve terimler
AAUT Vekalet Ücreti
Arabuluculuk sonrası dava açarsanız avukat ücreti.
Dava Harcı
Anlaşmama halinde dava harcı.
İş Günü Hesaplayıcı
Arabuluculuk süre sınırı takibi.
İş Hukuku Avukatı
İş uyuşmazlığında arabuluculuk desteği.
Kısa sözlük
- Dava şartı arabuluculuk
- Dava açılmadan önce zorunlu olarak başvurulması gereken arabuluculuk süreci; iş, ticari ve tüketici uyuşmazlıklarında uygulanır.
- Nispi ücret
- Uyuşmazlık konusu bedelin belli bir yüzdesi olarak hesaplanan arabulucu ücreti; anlaşma halinde uygulanır.
- Maktu ücret
- Tarifede sabit tutar olarak belirlenmiş iki saatlik ilk görüşme ücreti; anlaşmama halinde uygulanır.
- İcra edilebilirlik şerhi
- Arabuluculuk anlaşma belgesine sulh hukuk mahkemesi hâkimince verilen ve belgeyi ilâm hükmüne yükselten şerh.
- AAÜT
- Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi; Adalet Bakanlığı tarafından her yıl Ocak ayında Resmi Gazete'de yayımlanır.
- Zorunlu toplantıya katılmama
- HUAK m.18/A uyarınca geçerli mazereti olmaksızın ilk toplantıya katılmayan tarafın yargılama giderlerinin tamamından sorumlu tutulması.
- Arabuluculuk sicili
- Adalet Bakanlığı Arabuluculuk Daire Başkanlığı nezdinde tutulan ve yetkili arabulucuların kayıt edildiği liste.
Uzman avukat desteği
Son güncelleme: · Yazar: iAvukat Hukuk Kurulu · İnceleyen: iAvukat Hukuk Kurulu