Dava Harcı Hesaplama
Hukuk, ticaret, iş mahkemesi, idari yargı ve ceza davalarında açılışta yatırılacak başvurma harcı, peşin harç ve karar ve ilam harcını 492 s.k. 1 sayılı tarifesiyle uyumlu şekilde hesaplayın.
Dava harcı nedir?
Dava harcı, 492 sayılı Harçlar Kanunu kapsamında yargı hizmetinden yararlanan tarafın devlete ödediği kamu alacağıdır. Harç, kanunun 1 sayılı tarifesinde belirlenmiş olup her yıl yeniden değerleme oranı kadar artırılarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tebliği ile duyurulur. Harç ödenmeden dava usulden eksik sayılır; hakim harcın tamamlanması için makul süre verir, süre sonunda eksiklik giderilmezse dava açılmamış sayılır (HMK m.150).
Davalarda karşılaşılan üç temel harç kalemi vardır: başvurma harcı, peşin harç ve karar ve ilam harcı. Başvurma harcı maktu olup davanın konusundan bağımsız her dava için sabit tutar olarak alınır (2026 için 1.037,30 ₺). Peşin harç, nispi davalarda karar harcının 1/4'ü oranında dava açılırken yatırılır; kanunun aradığı güvence niteliğindedir. Karar ve ilam harcı ise dava sonunda, hükmolunan değer üzerinden nispi olarak (binde 68,31) veya maktu olarak (maktu davalarda 615,40 ₺) alınır.
Hukuk davaları nispi ve maktu olarak ikiye ayrılır. Nispi davalar; alacak, tazminat, tapu iptali, istihkak, menfi tespit gibi konusu para veya para ile ölçülebilen taleplerin bulunduğu davalardır. Maktu davalar; konusu para ile ölçülemeyen (boşanma, soybağı tespiti, isim-soyisim tashihi, kayyım atanması) taleplerdir. Nispi davalarda dava değeri üzerinden oran uygulanırken, maktu davalarda kanunda belirtilen sabit tutar tahsil edilir.
Ceza davaları bakımından 492 s.k. m.123 başvurma harcı alınmayacağını açıkça düzenler; yargılama sonunda mahkumiyet halinde CMK m.324-326 uyarınca yargılama giderleri sanıktan tahsil edilir. İdari yargıda ise iptal davaları maktu harca tabidir; tam yargı davaları ise talep tutarı üzerinden nispi harç rejimindedir. İş mahkemelerinde belirsiz alacak davası olarak açılan işçilik alacaklarında dava değeri belirlendiğinde harç ikmal edilir (HMK m.109).
Harç ödeme sorumluluğu dava açan tarafa (davacıya) aittir. Ancak HMK m.326 uyarınca davayı kazanan taraf ödediği tüm yargılama giderleri ile vekalet ücretini karşı taraftan geri alma hakkına sahiptir; kaybeden taraf bu tutarları yanında üstlenir. Kısmi kazanma durumunda harç oranı, kabul ve ret oranlarına göre paylaştırılır.
Nasıl hesaplanır?
- 1
Dava türünü belirleyin
Alacak, tazminat ve tapu iptali gibi para ile ölçülebilir talepler nispi; boşanma, tescil, vesayet gibi talepler maktu harç rejimindedir. İş mahkemelerinde belirsiz alacak davaları başlangıçta maktu, tutar belirlendiğinde nispi hale döner.
Örnek500.000 ₺'lik alacak davası → nispi harç rejimi; 250.000 ₺ tazminat davası → nispi. - 2
Başvurma harcını hesaplayın
2026 yılı için maktu başvurma harcı 1.037,30 ₺'dir. Ceza davalarında alınmaz (492 s.k. m.123). İlave dilekçe, ihtiyati tedbir gibi ayrı talepler için ek başvurma harcı doğabilir.
- 3
Nispi davalarda peşin harcı hesaplayın
Dava değeri × binde 68,31 / 4 = Peşin harç. Bu tutar, dava açılırken yatırılır ve sonunda hükmolunan değere göre mahsup edilir. Kısmi kabul halinde fazla yatırılmış kısım iade edilir.
Örnek500.000 ₺ × 0,06831 / 4 = 8.538,75 ₺ peşin harç. - 4
Karar ve ilam harcını planlayın
Dava sonunda hükmolunan değer üzerinden binde 68,31 nispi karar harcı hesaplanır; peşin ödenen 1/4 mahsup edildikten sonra kalan 3/4 ilam harcı olarak tahsil edilir. Maktu davalarda karar harcı sabit 615,40 ₺'dir.
- 5
Vekalet harcı ve diğer masrafları hesaba ekleyin
Vekaletname ibrazı için 45,60 ₺ harç alınır. Ayrıca tebligat, bilirkişi, tanık ve keşif masrafları yargılama gideri olarak ayrı kalemlerdir; dava açılışında gider avansı olarak mahkeme veznesine yatırılır (HMK m.324).
- 6
Harç iadesi ve ikmali süreçlerini bilin
Fazla ödenen harçlar 492 s.k. m.122 uyarınca 5 yıl içinde iade edilebilir. Eksik harç varsa hakim, HMK m.150 uyarınca tamamlanması için süre verir; verilen süre içinde eksiklik giderilmezse dava açılmamış sayılır ve dosya işlemden kaldırılır.
Kimler hak kazanır? İstisnalar
492 s.k. m.13, m.14 ve m.59 kapsamında geniş bir harç muafiyeti listesi vardır. Adli yardım kararı alan davacılar, devlet ve kamu kurumları, vakıflar ve dernekler belirli şartlarda harç muafiyetinden yararlanır. Adli yardım talebi, 6100 s.k. HMK m.334-340'a göre fakir olduğu ispat edilen ve davada haklılık ihtimali bulunan kişilere tanınır; bu kişiler tüm yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinden muaf tutulur.
- Nafaka, iş kazası ve meslek hastalığından doğan tazminat davaları 492 s.k. m.123 uyarınca harçtan muaftır.
- İş mahkemesinde işçilik alacağı davalarında adli yardım özellikle sık kullanılır; işçi genellikle ücretinin tamamını tazminat talep ederek tahsil edebilme imkanına kavuşur.
- Tüketici mahkemelerinde 2024 yılında tüketici hakem heyeti eşiği altındaki uyuşmazlıklar öncelikle hakem heyetine götürülür; üstündeki uyuşmazlıklarda harç nispi rejimde uygulanır.
- Arabuluculuk sonrası açılan davalarda arabuluculuk anlaşma belgesi sunulmuşsa, işe iade davaları gibi belirli dava türlerinde başvurma harcı düşük uygulanabilir.
- Boşanma davalarında tarafların mali durumuna göre adli yardım talep edilebilir; genellikle tedbir nafakası ile birlikte dosyada değerlendirilir.
Yasal dayanak
Yargı harçlarının konusu.
Karar ve ilam harcı — peşin 1/4.
2026 tutarları.
Ceza ve nafaka davalarında harç muafiyeti.
Yargılama giderleri — kaybeden öder.
Adli yardım.
Emsal kararlar
Kısmi dava olarak açılan alacak davalarında peşin harç yalnızca talep edilen kısma göre hesaplanır; ıslahla dava değeri artırıldığında harç tamamlanır. Aksi halde artırılan kısım için hüküm verilemez.
İşçilik alacağı belirsiz alacak davasında başlangıçta maktu harç yatırılır; bilirkişi raporuyla miktar belirlendiğinde harç tamamlanır. Harç tamamlanmadıkça lehine hüküm verilemez.
İdari yargıda tam yargı davasının tazminat miktarı üzerinden nispi harç alınması hukuka uygundur; iptal kısmı maktu, tazminat kısmı nispi harç rejiminde değerlendirilir.
Sıkça Sorulan Sorular
Hak alamıyorsanız ne yapmalı?
Harç eksik veya yanlış hesaplanmış ise hakim HMK m.150 uyarınca tamamlanması için makul süre (en az 2 hafta) verir. Bu süre içinde eksik harç tamamlanmazsa dosya işlemden kaldırılır ve dava açılmamış sayılır. Dosyanın işlemden kalkması zamanaşımını etkilemez; yeni bir dava açılabilir ancak yeniden tüm harçlar ödenir.
Fazla ödenen harçlar için vergi dairesine 5 yıl içinde başvuru yapılır; reddi halinde 30 gün içinde vergi mahkemesinde iptal davası açılır. Avukat, müvekkilin ödediği harcı iade dilekçesi ile talep edebilir. UYAP üzerinden e-Dekont çıktısı ve dava dosyasındaki harç reddiyat belgesi başvuruya eklenir.
İlgili araçlar ve terimler
Damga Vergisi Hesaplama
488 s.k. · Sözleşme, ihale, bordro damga vergisi.
İcra Takip Masrafı
İcra harç ve giderleri.
AAUT Vekalet Ücreti
Avukatlık asgari ücret tarifesi.
Harç Hesaplama (genel)
492 s.k. detaylı harç hesabı.
İstinaf Süresi
Kanun yolu başvuru süresi.
Kısa sözlük
- Başvurma harcı
- Her dava için maktu olarak alınan sabit harç. 2026: 1.037,30 ₺.
- Peşin harç
- Nispi karar harcının 1/4'ü; dava açılırken güvence olarak alınır.
- Karar ve ilam harcı
- Hüküm sonrası nispi veya maktu olarak alınan harç.
- Nispi harç
- Dava değeri üzerinden oran uygulanarak hesaplanan harç.
Uzman avukat desteği
Son güncelleme: · Yazar: iAvukat Hukuk Kurulu · İnceleyen: iAvukat Hukuk Kurulu