Damga Vergisi Hesaplama
488 sayılı Damga Vergisi Kanunu I sayılı tablodaki oranlar üzerinden sözleşme, kira, kefalet, ihale kararı, ücret bordrosu ve makbuz gibi kağıtların damga vergisini hesaplayın. 2026 üst sınırı kağıt başına 24.477.478,70 ₺.
Damga vergisi nedir?
Damga vergisi, 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ile düzenlenen, belirli hukuki işlemleri içeren kağıtlar üzerine uygulanan bir işlem vergisidir. Sözleşmeler, resmi dairelere verilen beyannameler, makbuzlar, kefaletnameler, ihale kararları ve ücret bordroları en yaygın damga vergisi konularıdır.
Damga vergisi, kağıtların düzenlenmesi anında doğar ve genellikle tarafların müteselsil sorumluluğu altındadır (488 s.k. m.24). Özellikle resmi daireler ile sözleşme yapan kişiler, kurumlar vergisi mükellefleri ve şirketler her ay verdikleri beyannamelerle damga vergisini beyan ederek ödemek zorundadırlar. Bireysel sözleşmelerde ise kağıt tarihinden itibaren 15 gün içinde vergi dairesine başvurularak ödeme yapılır.
Oranlar I sayılı tabloda ayrıntılı gösterilmiştir. En yaygınları: belli parayı içeren sözleşmeler binde 9,48, kira sözleşmeleri binde 1,89, kefalet ve teminat binde 9,48, ihale kararı binde 5,69, ücret bordrosu binde 7,59. Oranlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. 2026 için üst sınır kağıt başına 24.477.478,70 ₺\'dir.
II sayılı tabloda damga vergisinden istisna kağıtlar belirtilmiştir: özel öğretim kurumlarının burs sözleşmeleri, çiftçi senetleri, maaş ve ücret bordroları (belirli tutarın altında), Diyanet Vakfı sözleşmeleri vb. Kanun sürekli değiştirildiği için her zaman güncel mevzuat kontrol edilmelidir.
Damga vergisi, kağıdın birden fazla nüsha düzenlenmesi halinde her nüsha için ayrı ayrı alınır (488 s.k. m.5). Örneğin sözleşme 3 nüsha düzenlendiyse 3 kez vergi doğar; bu durum özellikle büyük sözleşmelerde önemli mali yük yaratır. Uygulamada noterler 2 nüshayı standart kabul eder.
Nasıl hesaplanır?
- 1
Kağıt türünü doğru belirleyin
I sayılı tabloda farklı kağıt türleri için farklı oranlar uygulanır. Belli parayı içeren sözleşme, kira sözleşmesi, ihale kararı, ücret bordrosu, makbuz vb. için oran değişir. Doğru oranı seçmek mükellef açısından hayatidir.
ÖrnekKonut kirası sözleşmesi: binde 1,89; ticari mal satış sözleşmesi: binde 9,48. Yıllık kira 240.000 ₺ × 5 yıl = 1.200.000 × binde 1,89 = 2.268 ₺. - 2
Sözleşmenin belli para tutarını hesaplayın
Kira sözleşmelerinde mukavele süresi × yıllık kira üzerinden vergi hesaplanır (I sayılı tablo A/2). Süresiz sözleşmelerde ilk yıl bedeli esas alınır. Ticari sözleşmelerde sözleşmede belirtilen toplam iş bedeli (KDV hariç) esas alınır.
Örnek3 yıl süreli aylık 20.000 ₺ kira sözleşmesi: 20.000 × 12 × 3 = 720.000 ₺ × binde 1,89 = 1.360,80 ₺. - 3
Oran ile çarpıp vergi tutarını bulun
Damga vergisi = Kağıt bedeli × binde oran / 1000. Örneğin 1.000.000 ₺ değerindeki genel sözleşme için: 1.000.000 × 9,48 / 1000 = 9.480 ₺.
Örnek5.000.000 ₺ yapım sözleşmesi: 5.000.000 × 0,00948 = 47.400 ₺ damga vergisi. - 4
Nüsha sayısını dikkate alın
Her nüsha için ayrı damga vergisi doğar (488 s.k. m.5). İki taraflı sözleşmede 2 nüsha standart olup 2 × vergi ödenir. Ancak bazı durumlarda (noter sözleşmeleri gibi) tek nüsha üretilir ve ekstra kopyalar "örnek" sayılarak ayrıca vergilendirilmez.
Örnek1.000.000 ₺ sözleşme, 2 nüsha: 2 × 9.480 = 18.960 ₺ toplam damga vergisi. - 5
Üst sınırı aşmamasına dikkat edin
2026 itibarıyla kağıt başına damga vergisi üst sınırı 24.477.478,70 ₺\'dir (488 s.k. m.14\'e bağlı Cumhurbaşkanlığı kararı). Bu tutarın üzerinde damga vergisi doğmaz. Özellikle büyük ihaleler, inşaat sözleşmeleri ve büyük ticari işlemlerde bu sınırın uygulandığı görülür.
Örnek10.000.000.000 ₺ ihale kararı: 10 milyar × binde 5,69 = 56.9 milyar olur; ancak tavan 24.477.478,70 ₺ uygulanır. - 6
Ödeme ve beyan yükümlülüğünü yerine getirin
Sürekli damga vergisi mükellefi olan firmalar (şirketler, holdingler) ayın 23\'üne kadar önceki aya ait damga vergisi beyannamesi verip 26\'sına kadar öderler. Bireysel sözleşmelerde kağıdın düzenlendiği günden itibaren 15 gün içinde vergi dairesine başvurarak ödeme yapılır (488 s.k. m.22).
Kimler hak kazanır? İstisnalar
Damga vergisi kural olarak her hukuki işlem kağıdına uygulanır. Ancak II sayılı tabloda istisnalar belirtilmiştir:
- Resmi dairelerin kendi aralarındaki yazışmalar (II-1).
- Çiftçilerin mahsul satış sözleşmeleri (II-17).
- Banka havale ve virman belgeleri.
- Belirli eğitim kurumu sözleşmeleri (II-55).
- KDV beyannamesi, gelir vergisi beyannamesi dışındaki bazı beyanname türleri.
- Kamulaştırma sözleşmeleri (II-59).
- Yabancı devletlerle yapılan anlaşmalar — karşılıklılık esasına göre.
Özel durumlar:
- Elektronik ortamda düzenlenen kağıtlar: Fiziksel kağıda ihtiyaç olmadan damga vergisi uygulanır (e-sözleşme, e-fatura).
- Yabancı para sözleşmeleri: TL karşılığına çevrilerek hesaplanır (düzenleme günü TCMB kuru).
- Dövizde düzenlenen sözleşmelerde üst sınır TL karşılığı üzerinden uygulanır.
KDV ve damga vergisi ilişkisi: Sözleşme bedeline KDV dahil değilse, damga vergisi matrahı KDV hariç bedeldir. KDV dahil belirtilmişse KDV ayrıştırılır. Fatura üzerindeki KDV\'nin damga vergisi ile ilişkisi yoktur; her ikisi de ayrı vergilerdir.
Yasal dayanak
Damga vergisine tâbi kağıtlar ve oranları.
İstisna tutulan kağıtlar.
Her nüsha için ayrı vergi.
Üst sınır (2026: 24.477.478,70 ₺).
15 gün içinde ödeme.
Müteselsil sorumluluk.
Emsal kararlar
Sözleşme bedeli KDV dahil belirtilmişse damga vergisi matrahı KDV hariç bedel üzerinden hesaplanır. Vergi dairesinin KDV dahil matrah üzerinden yaptığı ek tarhiyat iptal edilmiştir. Mükellefin beyanında açıkça KDV dahil ibaresi varsa, matrah ayrıştırılarak hesaplanır.
Kira sözleşmelerinde süresiz ve belirsiz süreli sözleşme durumunda damga vergisi ilk yıl kira bedeli üzerinden hesaplanır. Tarafların "5 yıl süreli" gibi belirli süre yazması halinde 5 yıllık toplam kira bedeli matrahtır. Hukuki işlemin gerçek niteliği gözetilir, kağıttaki ibare değil.
Her nüsha için ayrı damga vergisi alınması (488 s.k. m.5) sözleşmenin iki taraflı düzenlenmesi durumunda iki nüsha üzerinden vergi alınmasını gerektirir. Şayet sadece bir asıl düzenlenip diğer tarafa "örnek/suret" verilmişse tek nüsha sayılır. Örnek veya suret kelimesi kağıt üzerinde açıkça yazılı olmalıdır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hak alamıyorsanız ne yapmalı?
Vergi dairesinin damga vergisi tarhiyatına itiraz ediyorsanız, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde vergi mahkemesine dava açabilirsiniz (İYUK m.7). Dava dilekçesi vergi matrahına, oranın yanlış uygulanmasına veya kağıdın damga vergisine tâbi olmadığı iddiasına dayanabilir.
Dava öncesi uzlaşma yoluna başvurulabilir (VUK Ek m.1 vd.). Tarhiyat öncesi uzlaşma veya tarhiyat sonrası uzlaşma seçenekleri vardır. Uzlaşma ile vergi ve ceza tutarlarında önemli indirim sağlanabilir; ancak vazgeçme hakkından yararlanmış olursunuz.
Haksız alınan damga vergisinin iadesi için düzeltme ve iade dilekçesiverilir (VUK m.116, 120). Reddedilirse vergi mahkemesinde dava açılır. Vergi Mahkemesi kararına karşı 30 gün içinde Bölge İdare Mahkemesine istinaf, sonrasında Danıştay\'a temyiz yolu açıktır.
Kağıt üzerinde damga vergisi sorunu yaşamamak için: sözleşmeyi baştan itibaren doğru düzenleyin, nüsha sayısını minimize edin, matrahı açıkça belirtin, KDV dahil/hariç durumu netleştirin, süreyi belirleyin. Büyük tutarlı sözleşmelerde vergi danışmanıyla çalışın; üst sınırın uygulanma koşulları ve istisnalar karmaşık olabilir.
İlgili araçlar ve terimler
Tapu Harcı Hesaplama
Gayrimenkul alım-satım harç hesabı.
Dava Harcı Hesaplama
Başvurma, peşin ve ilam harcı.
Serbest Meslek Makbuzu
SMM'de damga vergisi binde 7,59.
Kira Artış Oranı
Kira sözleşmesinde artış hesabı.
Kısa sözlük
- Damga vergisi
- Belirli hukuki kağıtlar üzerine 488 s.k. ile uygulanan işlem vergisi.
- I sayılı tablo
- Damga vergisine tâbi kağıtların ve oranlarının listelendiği ek.
- II sayılı tablo
- Damga vergisinden istisna kağıtların listesi.
- Nüsha
- Kağıdın asıl niteliğindeki örnekleri; her biri ayrıca vergilenir.
- Müteselsil sorumluluk
- Taraflardan her birinin tüm vergiden sorumlu olması (m.24).
- Üst sınır (tavan)
- Kağıt başına damga vergisinin aşamayacağı yıllık üst rakam; 2026: 24.477.478,70 ₺.
Uzman avukat desteği
Son güncelleme: · Yazar: iAvukat Hukuk Kurulu · İnceleyen: iAvukat Hukuk Kurulu