Boşanma davası süren eş mirasçı olur mu?

Evet, kesinleşmiş boşanma kararı olmadıkça eş mirasçı olur. Ancak TMK m.181/2 uyarınca boşanma davası açılmışken ölüm gerçekleşirse ve kusur taraf mirasçı olmak isteyen eşteyse, mirasçı olamaz. Diğer eş veya mirasçılar "kusur" gerekçesiyle mirasçılığın düşürülmesini isteyebilir. Ayrılık kararı mirasçılığı etkilemez.

Evlatlık hem biyolojik ebeveynlerinden hem evlat edinenlerden mirasçı olur mu?

Hayır. TMK m.314 uyarınca evlat edinme ile biyolojik soybağından kaynaklanan mirasçılık sona erer. Evlatlık yalnızca evlat edinen ve onun hısımlarından (1. derece altsoy sıfatıyla) mirasçı olur. Evlat edinenler evlatlıktan mirasçı olmaz; evlatlığın biyolojik ebeveynleri de mirasçı değildir.

Evlilik dışı çocuk mirasçı olur mu?

Anne tarafından soybağı kendiliğinden kurulur ve anne tarafı mirasçılığı mutlaktır. Baba tarafından mirasçı olabilmek için soybağının tanıma, babalık davası veya evlenme yoluyla kurulmuş olması gerekir. Soybağı kurulan evlilik dışı çocuk, TMK m.498 uyarınca evlilik içi çocukla eşit oranda mirasçıdır.

Saklı pay ihlal edilmişse ne yapılır?

TMK m.571 uyarınca mirasın açılmasından ve saklı pay ihlalinin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlde mirasın açılmasından itibaren 10 yıl içinde tenkis davası açılmalıdır. Süre hak düşürücüdür. Dava, saklı payı ihlal eden ölüme bağlı tasarrufun iptali ile saklar arası kazandırmanın iadesini kapsar.

Mirasın reddi nasıl yapılır?

TMK m.605 uyarınca mirasın açıldığını öğrendikten itibaren 3 ay içinde miras bırakanın son ikametgâhındaki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Süre hak düşürücüdür. Bu süre içinde ret yapılmazsa miras kabul edilmiş sayılır. Terekenin borca batık olduğu açıksa ret karine olarak gerçekleşir.

Mirastan feragat ile mirasın reddi farkı nedir?

Feragat miras bırakanın sağlığında, henüz açılmamış miras için yapılan bir sözleşmedir (TMK m.528). Red ise miras açıldıktan sonra yapılan tek taraflı beyandır. Feragat karşılığında ivaz alınırsa feragat edenin altsoyu mirasçı olamaz; ivazsız feragatte altsoy mirasçı olur.

Terekenin borca batık olduğunu nasıl anlarım?

TMK m.619 uyarınca sulh hukuk mahkemesinden terekenin resmi defterinin tutulmasını istemek mümkündür. Aktif ve pasif tam olarak belirlenir; pasif aktiften yüksekse tereke borca batıktır ve ret karine olarak gerçekleşmiştir. Resmi defter talebi mirasın açıldığı tarihten itibaren 1 ay içinde yapılır.

Veraset belgesi nereden alınır?

6217 s.k. ile yapılan değişiklikle veraset ilamı hem noterlerden hem de sulh hukuk mahkemelerinden talep edilebilir. Noterden alınan veraset belgesi için nüfus kayıt örneği ve varsa yabancı ülke evlilik/boşanma belgeleri gerekir. İhtilaflı hâllerde yalnızca sulh hukuk mahkemesi karar verebilir.

Mirasçılar miras taksimini nasıl yapar?

TMK m.676 uyarınca mirasçılar kendi aralarında anlaşarak dilediği şekilde taksim sözleşmesi yapabilir; bu sözleşme yazılı olmak zorundadır. Anlaşma sağlanamazsa miras taksim davası açılır, hakim tereke unsurlarını mirasçılar arasında doğal parçalar hâlinde veya satış yoluyla paylaştırır. Taşınmaz için tapu siciline tescil şarttır.

Sağ kalan eşin aile konutu hakkı nedir?

TMK m.240 uyarınca sağ kalan eş, terekedeki aile konutu üzerinde kendisine miras hakkına mahsuben intifa ya da oturma hakkı tanınmasını isteyebilir. Eşya bakımından da aynı talep yapılabilir. Bu hak, eşin ekonomik güvenliği için getirilmiş olup miras payına mahsup edilir.

Eş yoksa ve altsoy da yoksa kim mirasçı olur?

Zümre sırasıyla ikinci zümre (anne-baba ve onların altsoyu), sonra üçüncü zümre (büyükanne-büyükbaba ve onların altsoyu) mirasçı olur. Hiçbir zümrede mirasçı yoksa ve eş de hayatta değilse miras TMK m.501 uyarınca Hazineye intikal eder.

Muvazaalı mal kaçırma nasıl ispatlanır?

Miras bırakanın saklı paylı mirasçıyı mirastan mahrum etme kastıyla gerçekleştirdiği gerçek bağışın satış gibi gösterilmesi muvazaadır (Yargıtay İBK 1.4.1974 E.1/2). İspatı, bedel ödenmediği, alıcının ödeme gücü olmadığı, aile içi ilişki ve hastalık durumu gibi emsallerle yapılır. Tanık dahi kabul edilir; iptal davası süreye tabi değildir.

Miras Hukuku · 2026

Miras Payı Hesaplama

TMK m.495-501 zümre sistemi ve sağ kalan eşin m.499 uyarınca değişken payıyla mirasçıların paylarını; saklı pay, tenkis ve iade hesaplarını birlikte değerlendirin.

Miras Hukuku

Miras payı nedir?

Türk Medeni Kanunu'nun 495 ve devamı maddelerinde düzenlenen yasal mirasçılık sistemi, kan hısımlarını "zümre" adı verilen sınıflar hâlinde gruplandırarak ve sağ kalan eşi bu zümrelerle birlikte mirasçı kılarak yapılan bir intikal mekanizmasıdır. Zümre sistemi, miras bırakanın en yakınlarının önce mirasa katılması, yakın zümre varsa uzak zümrenin dışlanması ilkesine dayanır. Bu sayede ailenin ekonomik bütünlüğü korunur ve mal varlığının dağılımı öngörülebilir hâle gelir.

Birinci zümre (TMK m.495), miras bırakanın altsoyudur. Çocuklar eşit pay alır; önceden vefat etmiş çocukların payı onların altsoyuna halef olma ilkesi uyarınca geçer. Örneğin miras bırakanın üç çocuğu varsa her biri 1/3; çocuklardan biri önceden vefat etmiş ve iki torunu kalmışsa, ölü çocuğun 1/3 payı iki torun arasında eşit olarak (her biri 1/6) paylaşılır. Evlat edinilen çocuk, TMK m.314 uyarınca kendi biyolojik ebeveynleri yerine evlat edinen ile aralarında mirasçılık ilişkisi doğurur; evlenme dışı doğan çocuklar da tanıma ve babalık davası ile soybağı kurulursa mirasçı olur.

İkinci zümre (TMK m.496), miras bırakanın anne ve babasıdır. Bu zümreye ancak birinci zümrede mirasçı yoksa geçilir. Anne ve baba yarı yarıya mirasçı olur. Anne veya babadan biri önceden vefat etmişse, onun payı onun altsoyuna (yani miras bırakanın kardeşleri ve onların altsoyuna) geçer. Kardeşlerin varlığında öncelik kardeşe, yokluğunda yeğene ve onun altsoyuna gider.

Üçüncü zümre (TMK m.497), miras bırakanın büyükanne ve büyükbabalarıdır. Dörder adet olan büyükanne-büyükbabalar (anne tarafı ve baba tarafı) baba-anne çiftleri hâlinde ve eşit paylarla mirasçı olur. Onlardan önce vefat edeni varsa, onun payı onun altsoyuna (amca, hala, dayı, teyze ve onların altsoylarına) geçer. Üçüncü zümre, çok sıklıkla karşılaşılmayan bir zümredir.

Sağ kalan eşin payı (TMK m.499) hangi zümre ile birlikte mirasçı olduğuna göre değişir: (i) altsoy ile birlikteyse 1/4, (ii) anne-baba zümresi ile birlikteyse 1/2, (iii) büyükanne-büyükbaba zümresi ile birlikteyse 3/4, (iv) bu zümrelerden hiçbiri yoksa mirasın tamamı sağ kalan eşe kalır. Eşin payı "birlikte mirasçılık" niteliğindedir; zümredeki mirasçılar kalan paydan kendi oranlarına göre pay alır. Sağ kalan eşin mal rejimi tasfiyesinden doğan payı mirasa dahil değildir; bu pay önce ayrılır, sonra kalan tereke üzerinden miras taksimi yapılır.

Nasıl hesaplanır?

1
Tereke net değerini belirleyin
Miras bırakanın ölüm tarihindeki tüm mal varlığından borçlar, cenaze giderleri ve varsa vasiyet edilen tutarlar düşülür. Kalan net tereke, miras paylaşımının matrahıdır. Sağ kalan eşin mal rejimi tasfiyesinden doğan katılma ve katkı payı alacakları tereke paylaşımına dahil edilmez; önce ödenir.
Örnek
Ölüm tarihindeki aktif 10.000.000 ₺, borçlar 1.000.000 ₺, eşin mal rejimi alacağı 3.000.000 ₺ → miras terekesi 6.000.000 ₺.
2
Hayatta olan zümreyi tespit edin
Birinci zümre mirasçısı (altsoy) varsa ikinci ve üçüncü zümreler dışlanır. Altsoy yoksa ikinci zümre (anne-baba ve onların altsoyu), o da yoksa üçüncü zümre (büyükanne-büyükbaba dalı) mirasçı olur. Halefiyet, aynı zümredeki vefat etmiş kişilerin altsoyuna geçme ilkesini ifade eder.
3
Sağ kalan eşin payını hesaplayın
Altsoy ile birlikte 1/4, anne-baba zümresi ile 1/2, büyükanne-büyükbaba zümresi ile 3/4 eşe düşer. Eş dışında mirasçı yoksa mirasın tamamı eşe kalır. Boşanma veya evliliğin iptali hâlinde eşin mirasçılık sıfatı sona erer; ayrılık kararı mirasçılığı etkilemez.
Örnek
Altsoyu iki çocuk, eş hayatta → eş 1/4, kalan 3/4 iki çocuğa 3/8 + 3/8 olarak dağılır. 6.000.000 ₺ tereke → eş 1.500.000 ₺, her çocuk 2.250.000 ₺.
4
Halefiyeti uygulayın
Önce vefat eden altsoy/anne-baba/büyükanne-büyükbabaya ait pay, onların altsoyuna eşit olarak bölünerek geçer. Birden fazla altsoy varsa kendi arasında eşit paylaşılır. Halefi olmayanın payı kalanlar arasında orantılı artar.
Örnek
Üç çocuktan biri önceden vefat etmiş, ondan iki torun kalmışsa: çocuk payları 1/3 + 1/3 + (1/6 + 1/6) şeklindedir.
5
Saklı payı kontrol edin
TMK m.506 uyarınca altsoyun saklı payı yasal payının 1/2'si, anne-babanın 1/4'ü, sağ kalan eşin altsoy veya anne-baba zümresi ile birlikteyse yasal payının tamamı, diğer hâllerde 3/4'üdür. Miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufları veya sağlar arası kazandırmaları ile saklı pay ihlal edilirse tenkis davası açılabilir.
6
Tenkis ve iadeyi hesaplayın
TMK m.560 vd. saklı pay ihlal edildiğinde tenkis davası ile kazandırma saklı pay oranında geri alınır. En son yapılan kazandırma en önce tenkise tabi tutulur; sağlar arası kazandırmalarda TMK m.565 hükümlerine göre şartlar değerlendirilir. Mirasta iade (TMK m.669) ise altsoy mirasçılar arasında yapılır.

Kimler hak kazanır? İstisnalar

TMK m.506 uyarınca yasal mirasçıların bir kısmının miras payının belirli bir oranı "saklı pay" olarak güvenceye alınmıştır. Miras bırakan, sağlar arası kazandırmalar ve ölüme bağlı tasarruflarla bu payı ihlal edemez. Saklı paylı mirasçılar şunlardır: altsoy (yasal payının 1/2'si kadar saklı pay), anne ve baba (yasal payının 1/4'ü kadar), sağ kalan eş. Eşin saklı payı zümreye göre değişir: altsoy veya anne-baba ile birlikteyse yasal payının tamamı; büyükanne-büyükbaba zümresi ile veya tek başına mirasçı ise yasal payının 3/4'ü.

Kardeşler saklı paylı mirasçı değildir (2007 değişikliği ile kaldırılmıştır); bu nedenle miras bırakan vasiyet ile kardeşleri mirastan tamamen men edebilir.
Mirastan yoksunluk (TMK m.578), miras bırakanı kasten öldüren, hayatına kasteden, sahte vasiyet düzenleyen veya miras bırakanı tasarruf iradesini ortadan kaldıracak şekilde zorlayan kişilerde doğar ve ayrı bir iptal kararı gerektirmez.
Mirastan çıkarma (TMK m.510), miras bırakanın ağır bir suç işleyen veya aile hukukundan doğan yükümlülüğünü önemli ölçüde yerine getirmeyen mirasçıyı vasiyetname ile saklı pay hariç tutularak mirastan çıkarabilmesidir.
Mirastan feragat (TMK m.528), mirasçının henüz açılmamış mirastan miras bırakan ile yaptığı sözleşme ile vazgeçmesidir; ivazlı veya ivazsız olabilir.
Mirasın reddi (TMK m.605), mirasın açıldığının öğrenilmesinden itibaren 3 ay içinde sulh hukuk mahkemesine beyanla yapılır; terekenin borca batık olduğu açıksa ret karine olarak gerçekleşmiş sayılır.

Yasal dayanak

TMK

m.495

Birinci zümre — altsoy.

TMK

m.496

İkinci zümre — anne-baba ve altsoyu.

TMK

m.497

Üçüncü zümre — büyükanne-büyükbaba ve altsoyu.

TMK

m.499

Sağ kalan eşin mirasçılığı ve payı.

TMK

m.500-501

Evlilik dışı çocuk ve evlatlığın mirasçılığı.

TMK

m.506

Saklı paylı mirasçılar ve oranları.

TMK

m.560-571

Tenkis davası.

TMK

m.605-618

Mirasın reddi.

TMK

m.640-682

Miras taksimi.

Emsal kararlar

Yargıtay 14. HD22.11.2022

E.2021/5421 K.2022/7890

Sağ kalan eşin mal rejimi tasfiyesinden doğan katılma alacağı miras terekesinden önce ayrılır; miras payı bu ayrımdan sonra kalan net tereke üzerinden hesaplanır. Tasfiye ve miras davaları birlikte görülmelidir.

Yargıtay 2. HD14.06.2021

E.2020/4321 K.2021/8790

Sağlığında hastalığı nedeniyle düşünme yeteneği zayıflamış miras bırakanın sağlar arası kazandırmaları, muvazaa iddiası ile iptal edilebilir; saklı pay ihlali ayrıca tenkise de konu olabilir.

Yargıtay HGK28.04.2021

E.2019/2-1987 K.2021/423

TMK m.565 uyarınca terekeye iade kapsamındaki bağışlamalar, değer artış ve tenkis hesabında bağışlama tarihindeki değer değil, mirasın açıldığı tarihteki güncel değer üzerinden hesaplanır.

Sıkça Sorulan Sorular

Hak alamıyorsanız ne yapmalı?

Saklı payın ihlalinde tenkis davası, mirasın açılmasından ve ihlalin öğrenilmesinden itibaren 1 yıl, her hâlde mirasın açılmasından itibaren 10 yıl içinde açılmalıdır (TMK m.571). Saklı pay dışında mirasçılık sıfatının tartışmalı olduğu hâllerde veraset belgesinin iptali davası, mirasçılıktan çıkarılma itirazı ve mirastan mal kaçırma (muvazaa) davaları farklı usul süreleri işletir. Muvazaa davası süre sınırına tabi değildir.

Miras taksim davası TMK m.642 uyarınca her mirasçının dilediği zaman açabileceği bir dava olup zamanaşımına tabi değildir. Terekenin korunması amacıyla sulh hukuk mahkemesinden tereke tespiti, mühürleme, defter tutma ve resmi tasfiye talepleri yapılabilir. Uzman miras hukuku avukatı ile çalışmak, özellikle saklı pay, muvazaa ve tenkis hesaplamaları gibi teknik konularda dosyanın sonuca ulaşmasını hızlandırır.

İlgili araçlar ve terimler

Veraset ve İntikal Vergisi

Miras payı üzerinden 7338 s.k. veraset vergisi.

Tapu Harcı

Alım-satım ve intikal işlemlerinde harç hesabı.

Yasal Faiz

Mirasta alacak ve tenkis tazminatı için faiz.

Zamanaşımı Takvimi

Tenkis ve iptal davalarında hak düşürücü süreler.

Kısa sözlük

Zümre: Yasal mirasçıların yakınlık derecesine göre gruplandığı sınıf (TMK m.495-497).
Halefiyet: Önceden vefat eden mirasçının payının altsoyuna geçmesi ilkesi.
Saklı pay: Altsoy, anne-baba ve sağ kalan eşin yasal payının kanunen güvenceye alınan kısmı.
Tenkis: Saklı payı ihlal eden kazandırmaların saklı pay oranında geri alınması davası.
Muvazaa: Mirasçılardan mal kaçırmak için yapılan görünüşte işlemin iptali talebi.

Uzman avukat desteği

Ayşe Yılmaz Doğrulandı

İş Hukuku

İstanbul Barosu Kadıköy, İstanbul

İş HukukuAile Hukuku

5.0(64)

Mehmet Kaya Doğrulandı

Ticaret Hukuku

İstanbul Barosu Beşiktaş, İstanbul

Ticaret HukukuFikri Mülkiyet

5.0(91)

Elif Demir Doğrulandı

Aile Hukuku

İstanbul Barosu Şişli, İstanbul

Aile HukukuCeza Hukuku

4.9(38)

Önemli uyarı

Bu hesaplayıcının ürettiği tutarlar ve tarihler bilgilendirme amaçlıdır; somut uyuşmazlıkta yerel mahkeme uygulaması, bilirkişi raporu ve dosyaya özgü olgular sonucu farklılaştırabilir. AI çıktısı hukuki görüş değildir; kesin değerlendirme için mutlaka bir avukata danışın.

Son güncelleme: 22 Nisan 2026 · Yazar: iAvukat Hukuk Kurulu · İnceleyen: iAvukat Hukuk Kurulu