Yasal Faiz Hesabı
3095 s.k. m.1 uyarınca kanuni faiz ve m.2 uyarınca ticari temerrüt faizini gün bazında hesaplayın; 2026 dönem oranları (yasal ~%9, avans reeskont) otomatik uygulanır.
Yasal faiz hesabı nedir?
Yasal faiz, taraflar arasında akdî bir faiz oranı kararlaştırılmamış ya da kararlaştırılmış olsa dahi uygulanabilir bir mevzuat hükmü bulunmayan durumlarda, alacağın getirisi veya temerrüde düşmenin yaptırımı olarak devreye giren kanuni orandır. Kaynağını 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun'dan alır. Bu kanunun 1. maddesi kanuni faizi, 2. maddesi ise temerrüt faizini ve ticari işlerde uygulanacak özel oranı düzenler.
Kanuni faiz, borç ilişkisinin doğuşundan temerrüde düşme anına kadar geçen dönemde, sözleşmede kararlaştırılmamış olmasına rağmen alacağa işletilecek basit getiri oranını ifade eder (faiz borcu niteliğinde değil, kapital faizdir). Temerrüt faizi ise borçlunun temerrüde düşmesi üzerine işlemeye başlayan, alacaklının uğradığı zararı telafi etmeye yönelik yaptırım faizidir. Her iki kavram da TBK m.117-120'deki temerrüt rejimiyle birlikte değerlendirilmelidir.
2026 yılı itibariyle yasal faiz oranı Cumhurbaşkanlığı kararnameleri ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası açıklamaları çerçevesinde yıllık %9 civarında uygulanmaktadır (güncel oran için TCMB ve Resmî Gazete duyuruları esas alınmalıdır). Ticari işlerde temerrüt faizi ise 3095 m.2/2 gereği TCMB avans reeskont faiz oranı üzerinden hesaplanır; bu oran yıl içinde değişebildiğinden, hesaplama döneme bölünerek yapılır. Ayrıca 6183 sayılı AATUHK kapsamına giren kamu alacakları için gecikme zammı oranı tamamen farklı bir rejime tâbidir ve yasal faizden ayrı hesaplanır.
Yasal faizin işlemeye başlaması için kural olarak borçlunun temerrüde düşürülmesi gerekir. TBK m.117/1, ifa zamanı gelmiş borçta alacaklının ihtarda bulunmasıyla borçlunun temerrüde düştüğünü düzenler. Ancak aynı maddenin 2. fıkrası bazı hâllerde ihtara gerek olmadığını belirtir: vade kesin gün olarak belirlenmişse (vade geldiğinde temerrüt), taraflar ihtara gerek olmadığını kararlaştırmışsa, borçlunun davranışından ihtara gerek olmadığı anlaşılıyorsa veya haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmeye dayalı borçlarda faiz kendiliğinden işler.
Uygulamada sık karıştırılan bir nokta, alacak dava konusu yapıldıktan sonra dava tarihinden itibaren faiz işletilebileceğine ilişkin HMK yaklaşımıdır. Hak sahibi talep etmedikçe mahkeme kendiliğinden dava tarihinden öncesine faiz hükmedemez; bu taleplerin dava dilekçesinde açıkça ve başlangıç tarihi belirtilerek ifade edilmesi gerekir (HMK m.26 tasarruf ilkesi). Bu sebeple dilekçede "temerrüt tarihinden" veya "ihtarname tarihinden" ifadeleri önem taşır ve ispatla desteklenmek zorundadır.
Nasıl hesaplanır?
- 1
Asıl alacağı belirleyin
Faiz hesabında matrah, borçlunun ödemekle yükümlü olduğu ana borçtur. KDV, damga ve benzeri kamu yükümlülükleri bu tutara dahildir. Bileşik faiz kural olarak yasaktır (TBK m.388/3), yani faize faiz yürütülmez; ancak ticari cari hesap ve bankacılık işlemleri istisnaları bulunmaktadır.
ÖrnekKira sözleşmesinden doğan ödenmemiş 50.000 ₺ kira bedeli; sözleşme hükümleri gereği faiz 15.12.2025 vade sonundan itibaren işler. - 2
Başlangıç tarihini (temerrüt) saptayın
TBK m.117 uyarınca vadeli borçlarda vade; vadesiz borçlarda ihtar tarihi esastır. Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşmede faiz fiil tarihinden itibaren kendiliğinden başlar. Yargıtay 3. HD, kira bedelinin her ayın başında ödenmesi kararlaştırılmışsa, her ay için ayrıca temerrüt ihtarı gerekmeden ayın başından itibaren faiz işletileceğini belirtmektedir.
- 3
Bitiş tarihini belirleyin
Faiz, alacak fiilen ödeninceye, icra dosyasına yatırılıp bloke edilinceye veya mahkeme kararıyla belirli bir tarihe kadar işleyecek şekilde kesilinceye dek devam eder. Ödeme tarihi için banka dekontu, icra vezne alındısı veya tevdi mahalli kaydı esas alınır.
ÖrnekBorç 15.12.2025'te muaccel, 15.04.2026'da ödendi. Faiz süresi 121 gün. - 4
Uygulanacak oranı dönemlere göre belirleyin
Adi işte 3095 m.1: yıllık %9 kanuni faiz. Ticari işte 3095 m.2/2: TCMB avans reeskont oranı (2026 için değişken; dönemsel açıklanır). Kamu alacağında 6183 AATUHK m.51 gecikme zammı. Yabancı para borcunda DEVİZ temerrüt faizi 3095 m.4/a gereği LIBOR ya da muadil uluslararası oran + %1 olarak hesaplanır.
- 5
Gün sayısı × oran × tutar formülünü uygulayın
İşlemiş faiz = Asıl alacak × Yıllık oran × (Gün sayısı / 365). Yıl 365 gün kabul edilir. Birden fazla dönem varsa her dönem ayrı hesaplanıp toplanır. Sonuca asıl alacak eklenerek toplam borç bulunur.
Örnek50.000 ₺ × 0,09 × 121/365 = 1.491,78 ₺ faiz. Toplam 51.491,78 ₺. - 6
İcra takibi ve dava için harcı hesaplayın
Dava dilekçesinde faiz başlangıç tarihinin açıkça belirtilmesi zorunludur; aksi hâlde mahkeme dava tarihinden itibaren hükmeder. İcra takibinde takip tarihine kadar işlemiş faiz anaparaya eklenmez; ayrı alacak kalemi olarak talep edilmeli ve harç matrahına dahil edilmelidir.
Kimler hak kazanır? İstisnalar
Yasal faiz, kural olarak para borcu niteliğindeki tüm alacaklar bakımından uygulanır. Hangi oranın uygulanacağı, borcun ticari veya adi iş niteliği, tarafların tacir olup olmadığı, alacağın para birimi ve kamu-özel hukuk ayrımı gibi ölçütlere göre belirlenir. TTK m.3 ve m.19 uyarınca bir iş her iki taraf için de ticari işse veya taraflardan biri tacir ve iş onun ticari işletmesiyle ilgiliyse ticari faiz uygulanır.
- Kira bedeli, işçilik alacakları (izin ücreti hariç), tazminat alacakları için genelde yasal faiz; iş hukukunda bazı alemlerde mevduat faizi ve avans reeskont uygulanır.
- Bankacılık işlemleri, faktoring, ticari kredi ve senetli alacaklarda ticari temerrüt faizi (avans reeskont) uygulanır.
- Vergi, SGK primi, gümrük alacakları 6183 s.k. kapsamında gecikme zammına tâbidir; yasal faiz uygulanmaz.
- Haksız fiil tazminatlarında faiz fiil tarihinden itibaren; sebepsiz zenginleşmede istihlak tarihinden itibaren işler.
- Yabancı para alacaklarında sözleşmede aksi kararlaştırılmamışsa 3095 m.4/a uyarınca özel rejim uygulanır.
- Manevi tazminatta faiz dava tarihinden itibaren; maddi tazminatta olay tarihinden itibaren işler (Yargıtay HGK yerleşik).
Yasal dayanak
Kanuni faiz oranı ve uygulama alanı.
Temerrüt faizi; ticari işlerde avans reeskont oranı.
Yabancı para alacağında faiz.
Borçlunun temerrüdü ve faiz.
Bileşik faiz yasağı.
Ticari iş kavramı ve ticari faiz.
Kamu alacaklarında gecikme zammı (ayrı rejim).
Taleple bağlılık; faiz başlangıcı re'sen dikkate alınmaz.
Emsal kararlar
Haksız fiilden kaynaklı maddi tazminatta faiz, temerrüt ihtarı aranmaksızın fiil tarihinden itibaren işler; manevi tazminatta ise dava tarihi esas alınır.
Kira sözleşmesinde ödeme gününün kesin belirlendiği hâllerde ayın başından itibaren temerrüt kendiliğinden gerçekleşir; ayrı bir ihtara gerek yoktur.
Ticari iş niteliğindeki alacakta 3095 m.2/2 uyarınca TCMB avans reeskont oranı uygulanır; oranın yıl içinde değişmesi hâlinde hesap dönemlere bölünerek yapılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hak alamıyorsanız ne yapmalı?
Alacağınızda faiz işletebilmek için önce borçluyu temerrüde düşürmeniz gerekir. Vade kesin günse temerrüt kendiliğinden oluşur; aksi hâlde noter ihtarnamesi, iadeli taahhütlü posta veya KEP üzerinden yazılı ihtar zorunludur. İhtarda ödeme için makul süre verilmeli ve muaccel tutar açıkça belirtilmelidir.
Ödeme yapılmazsa alacağın niteliğine göre icra takibi (İİK m.42 vd.) veya alacak davası açılır. Takip talebinde faiz başlangıç tarihi, oranı ve türü açıkça gösterilir. Dava dilekçesinde "temerrüt tarihinden itibaren işleyecek yasal/ticari temerrüt faizi" talebi belirtilmelidir. Delil olarak sözleşme, fatura, ihtarname, tebligat parçası ve banka dekontları dosyaya sunulur.
İlgili araçlar ve terimler
Avans Faizi Hesaplama
3095 s.k. m.2/2 · Ticari işlerde TCMB reeskont/avans oranı.
Harç Hesaplama
492 s.k. kapsamında peşin ve nispi harç.
AAÜT Vekalet Ücreti
2026 tarifesine göre vekalet ücreti hesabı.
Zamanaşımı Takvimi
Alacak ve dava zamanaşımı sürelerini görün.
Gecikme Zammı
6183 s.k. m.51 · Amme alacaklarında aylık %4,5 gecikme zammı.
Kısa sözlük
- Kanuni faiz
- Sözleşmede oran kararlaştırılmamışsa uygulanan yıllık faiz (3095 m.1).
- Temerrüt faizi
- Borçlunun temerrüdü üzerine işlemeye başlayan yaptırım niteliğindeki faiz.
- Avans reeskont oranı
- TCMB'nin bankalara kullandırdığı avanslara uyguladığı faiz; ticari temerrüdün referans oranı.
- Muacceliyet
- Alacağın istenebilir hâle geldiği an; vadeli borçta vade tarihi.
Uzman avukat desteği
Son güncelleme: · Yazar: iAvukat Hukuk Kurulu · İnceleyen: iAvukat Hukuk Kurulu