Gecikme Zammı Hesaplama
Vadesinde ödenmeyen vergi, SGK primi, gümrük vergisi ve harç gibi amme alacakları için 6183 s.k. m.51 uyarınca gecikme zammı işler. 2026 yılı için aylık oran %4,5 (günlük %0,15) olarak belirlenmiştir. Tam aylar için aylık oran, ay kesirleri için günlük oran uygulanır; bileşik faiz değildir.
Gecikme zammı nedir?
Gecikme zammı, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 51. maddesi uyarınca, vadesinde ödenmeyen kamu alacaklarına uygulanan gecikme faizidir. Özel hukuktaki temerrüt faizine benzer ancak oran ve hesaplama usulü kanunla sabittir; taraflar değiştiremez. Amme alacağı, Devletin gelirlerini koruyan bir kamu düzeni hükmüdür.
Gecikme zammı oranı, Cumhurbaşkanı kararı ile belirlenir ve ekonomik koşullara göre değiştirilir. 2026 yılı için aylık %4,5 (günlük %0,15) oranı uygulanmaktadır. Bu oran, yıllık bileşik olmayan %54 basit faize tekabül eder. Oran değiştiğinde, değişiklik tarihinden önceki süreler için eski oran, sonrası için yeni oran uygulanır.
Gecikme zammı bileşik değildir; geçmiş aylara hesaplanan zam, yeni ayın anaparasına eklenmez. Her ay, vade tarihindeki anapara üzerinden hesaplanır. Bu özellik, zammın matematiksel büyümesini sınırlar ve borçluyu aşırı yükten korur.
6183 s.k. m.51/3 uyarınca bir aydan az süreler için günlük oran (aylık / 30) üzerinden hesaplanır. Örneğin 47 günlük gecikme için: 1 tam ay × %4,5 + 17 gün × %0,15 = %6,9 toplam gecikme zammı. Tam aylarda tam oran, kesir günlerde orantılı oran uygulanır.
Gecikme zammı asıl vergi borcundan ayrı bir kalem olarak hesaplanır ve ayrı tebliğ edilir. Borçlu önce anaparayı ödemişse ve zam ödenmemişse, zam için yeniden ödeme emri düzenlenebilir. Ancak zam için yeniden gecikme zammı işlemez; yani "gecikme zammına gecikme zammı" uygulanmaz.
Nasıl hesaplanır?
- 1
Anapara ve vade tarihini belirleyin
Anapara: Asıl vergi veya prim borcu. Vergi ziyaı cezası, usulsüzlük cezası, özel usulsüzlük cezası da ayrı anapara sayılır. Vade tarihi: Kanunda belirtilen son ödeme günü. Örn. KDV 26'sında, muhtasar 26'sında, gelir vergisi Mart ve Temmuz sonu, SGK primi ayın 15'inde.
ÖrnekMart KDV 26 Nisan'a kadar ödenmelidir; 26 Nisan vade tarihidir. - 2
Ödeme tarihini girin
Gecikme zammı vade tarihinden ödeme tarihine kadar işler. Ödeme banka havale ile yapılmışsa banka kayıt tarihi, vergi dairesine nakit yatırma ise makbuz tarihi esas alınır. Posta veya havale ile yapılan ödemelerde, paranın vergi dairesine fiilen ulaştığı tarih esastır.
- 3
Aylık oranı seçin veya özel oran girin
2026 yılı için aylık %4,5 oranı varsayılan olarak gelir. Cumhurbaşkanı kararı ile oran değiştiği dönemler için özel oran girebilirsiniz. Oran değişikliği yılın ortasında yaşanırsa, her dönem için ayrı hesap yapmak gerekebilir.
- 4
Tam ay ve gün kesir hesabını yapın
Vade'den ödeme'ye kadar kaç tam ay geçti hesaplanır. Tam aylar için aylık oran, artık günler için günlük oran (aylık / 30) uygulanır. Örnek: 75 gün gecikme = 2 tam ay + 15 gün; zam = anapara × (2 × %4,5 + 15 × %0,15) = anapara × %11,25.
Örnek100.000 TL × 75 gün gecikme × %4,5 aylık: tam ay zammı 9.000 TL + kesir zammı 2.250 TL = 11.250 TL toplam. - 5
Toplam borç hesaplayın
Ödenecek toplam = Anapara + Gecikme zammı. Vergi dairesi ödeme yapıldığında önce gecikme zammına, sonra anaparaya mahsup eder (6183 s.k. m.47). Bu nedenle kısmi ödemelerde anapara hala yüksek kalıyor gibi görünebilir.
Kimler hak kazanır? İstisnalar
Gecikme zammı, tüm amme alacaklarına uygulanır. Bu alacaklar 6183 s.k. m.1'de sayılmıştır:
- Vergiler — gelir vergisi, kurumlar vergisi, KDV, ÖTV, emlak vergisi, MTV, damga vergisi, veraset ve intikal vergisi, değer artış kazancı vergisi.
- SGK prim alacakları — 5510 s.k. kapsamındaki sigorta primleri. Ancak ilk aya ayrıca %2 gecikme cezası (5510 m.89) uygulanır; toplam yük 6183'ten yüksektir.
- Gümrük vergileri — ithal mallara ilişkin gümrük idaresinin alacakları.
- Harçlar — 492 s.k. dava harçları, noter harçları, tapu harcı, pasaport harcı.
- İdari para cezaları — 5326 s.k. kabahatler kapsamındaki cezalar.
- Kamu kurumu taraflı sözleşme alacakları — 6183 m.1'de açık hükümle kamu alacağı sayılanlar.
İstisnalar ve muafiyetler: 6183 m.48 tecil hükümleri, m.50 mücbir sebep halleri, özel kanunlarda yer alan vergi afları ve yapılandırmalar gecikme zammını durdurabilir veya sıfırlayabilir. Örneğin 7440 sayılı Kanun gibi yapılandırma kanunları, belirli tarihler arası işleyen gecikme zammının bir kısmını silebilir.
Yasal dayanak
Amme alacağının tanımı — hangi borçlar bu kapsamdadır.
Gecikme zammı — oran ve hesaplama.
Tecil — vade uzatımı halinde zam işlemez.
Mücbir sebep halinde süre.
SGK prim borçlarında ayrıca gecikme cezası.
Ödeme süresinde ödenmeyen vergiler.
Emsal kararlar
Gecikme zammı hesabında ay kesirlerinin günlük olarak hesaplanması gerekir. Vergi idaresinin tam ay kuralı uygulayarak günlük kesir uygulamaması, 6183 s.k. m.51/3'e aykırı olup yargı kararıyla iptal edilir.
Gecikme zammı oranı değişikliği halinde, her dönem kendi oranı ile hesaplanır. Vade ile ödeme arasında oran yükselirse, tüm süreye yeni oran uygulanamaz; eski dönem için eski oran korunur.
Amme alacağı sayılmayan özel hukuk borçlarında 6183 s.k. gecikme zammı uygulanamaz. Belediye ile yüklenici arasındaki sözleşmeden doğan alacak, 6183 m.1 kapsamına girmiyorsa temerrüt faizi TBK hükümlerine göre işler.
Sıkça Sorulan Sorular
Hak alamıyorsanız ne yapmalı?
Gecikme zammı itirazı için vergi mahkemesinde 30 gün içinde iptal davası açabilirsiniz (İYUK m.7). Hesaplama hatası, oran yanlışlığı veya tecil kararının göz ardı edilmesi dava sebepleridir.
Ödeme güçlüğü varsa 6183 s.k. m.48 uyarınca tecil ve taksitlendirmebaşvurusu yapabilirsiniz. Tecil edildiğinde gecikme zammı yerine daha düşük tecil faizi uygulanır. Teminat gösterilmesi (banka teminat mektubu, gayrimenkul ipoteği) gerekir; %50'ye kadar teminatsız tecil Cumhurbaşkanı kararıyla mümkün olabilir.
Yapılandırma kanunları çıktığında fırsat kaçırılmamalıdır. Yapılandırma ile zam sıfırlanabilir veya büyük oranda azaltılabilir; kaçıranlar tekrar başvuramaz. Maliye Bakanlığı'nın aylık duyurularını takip edin.
İlgili araçlar ve terimler
Yasal Faiz
Özel hukuk borçlarında temerrüt faizi.
Avans Faizi
Ticari borçlarda TCMB avans oranı.
Emlak Vergisi
Vadesi geçen emlak vergisinde zam.
İcra Takip Masrafı
Kamu alacağı icra masrafları.
Kısa sözlük
- Amme alacağı
- 6183 s.k. m.1'de sayılan Devlet, il özel idaresi ve belediye alacakları; vergi, SGK primi, harç, para cezası.
- Vade tarihi
- Kanunda belirlenen son ödeme günü; KDV 26, SGK 15, gelir vergisi Mart/Temmuz sonu.
- Tecil
- Vadesi gelen borcun ödeme süresinin uzatılması; 6183 m.48. Tecil süresince gecikme zammı yerine tecil faizi işler.
- Pişmanlık
- VUK m.371; kendiliğinden beyan ve ödeme halinde vergi ziyaı cezasının indirilmesi.
- E-haciz
- Vergi dairesinin MERSİS / SGK sistemleri üzerinden banka ve tapu kayıtlarına elektronik olarak koyduğu haciz.
- Ödeme emri
- 6183 s.k. m.55 kapsamında kamu borçlusuna düzenlenen, 7 gün içinde ödemesi veya itiraz etmesi yönünde tebliğ edilen belge.
- Yapılandırma
- Belirli kanunlarla (7440, 7326 s.k. gibi) kamu borçlarının bir kısmının silinerek kalanın taksitli ödenmesine izin verilen özel düzenleme.
- Kanuni temsilci
- 6183 s.k. m.35 uyarınca şirketin vergi borçlarından kişisel olarak sorumlu tutulan yönetim kurulu üyesi, müdür veya kanuni temsilci.
Uzman avukat desteği
Son güncelleme: · Yazar: iAvukat Hukuk Kurulu · İnceleyen: iAvukat Hukuk Kurulu