Avans Faizi Hesaplama
3095 s.k. m.2/2 uyarınca ticari işlerden doğan alacaklarda temerrüt faizi olarak TCMB avans (reeskont) oranı uygulanır. 2026 oranı yıllık %57 seviyesindedir. Anapara, tarih aralığı ve oran girerek toplam faizi ve günlük tutarı hesaplayın.
Avans faizi nedir?
Avans faizi, bankaların Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası\'ndan (TCMB) kısa vadeli kredi olarak aldığı avanslara uygulanan orandır. 3095 sayılı Kanuni Faiz ve Temerrüt Faizine İlişkin Kanun m.2/2, ticari işlerde temerrüt faizi olarak bu oranın uygulanacağını hükme bağlamıştır. Bu, adi işlerde uygulanan yasal faizden (yıllık %24) önemli ölçüde yüksek bir orandır.
Türk Ticaret Kanunu\'nun 3. maddesine göre bir iş ticari sayılmak için taraflardan birinin tacir olması ve işin o tacirin ticari işletmesi ile ilgili olması yeterlidir. Tacir sıfatı ise TTK m.12 ve 18\'e göre belirlenir. Gerçek kişi tacir, tüzel kişi tacir (şirketler) ve özellik gösteren kuruluşlar (donatma iştiraki gibi) bu kapsamdadır.
Avans faizi uygulaması için sözleşmede açıkça faiz oranı belirlenmemiş olması gerekir. Taraflar sözleşmede farklı bir oran kararlaştırmışsa o geçerlidir; ancak kararlaştırılan oran kanuni avans oranının altında kalıyorsa yine avans oranı uygulanır (3095 s.k. m.2/2 son cümle). Bu düzenleme alacaklıyı koruyucu niteliktedir.
TCMB, avans faiz oranını belirli dönemlerde günceller. 2024 sonunda %50 civarındaki oran, 2025 ve 2026\'da enflasyon politikasına bağlı olarak değişkenlik göstermiştir. Bu araç güncel oranı varsayılan değer olarak sunar; ancak somut davanızda oranın geçerli olduğu tarih aralığını kontrol edin ve gerekiyorsa her dönem için ayrı hesap yapın.
Avans faizi, tüketici işlemleri ve adi işlerde uygulanmaz. Bir tüketicinin ticari işletme ile yaptığı sözleşme, tüketici işlemi sayıldığından yasal faiz uygulanır. Bu nedenle somut olayda işin ticari olup olmadığı büyük önem taşır. Yargıtay 19. Hukuk Dairesi istikrarlı kararlarıyla ticari iş nitelemesinde tarafların sıfatını ve işin amacını birlikte değerlendirir.
Nasıl hesaplanır?
- 1
İşin ticari nitelikte olup olmadığını belirleyin
TTK m.3 uyarınca taraflardan en az biri tacir ise ve iş o tacirin ticari işletmesi ile ilgili ise iş ticari sayılır. Her iki taraf da tacir ise iş çift taraflı ticari iştir ve avans faizi kesin olarak uygulanır.
ÖrnekA Ltd. Şti. B A.Ş.'ye mal sattı ve fatura ödenmedi. Her iki taraf tacir, iş ticari. Avans faizi uygulanır. - 2
Temerrüt tarihini belirleyin
Faiz, borcun muaccel olduğu ve borçlunun temerrüde düştüğü tarihten itibaren işler. Vadeli borçlarda vade günü, vadesiz borçlarda ihtar veya dava tarihi temerrüt başlangıcıdır (TBK m.117).
ÖrnekFatura vadesi 15.03.2026; bu tarihten itibaren temerrüt başlar, faiz işlemeye başlar. - 3
Güncel TCMB avans oranını kontrol edin
TCMB internet sitesinde "Reeskont ve Avans Faiz Oranları" başlığında güncel oran yayımlanır. Yıl içinde değişiklik olmuşsa her dönem için ayrı hesap yapılmalıdır; bu araç sabit oran üzerinden hesaplar.
Örnek26 Kasım 2024'ten itibaren %57, önceki dönem %49. 2025 başındaki alacakta ayrı hesaplama gerekebilir. - 4
Günlük faizi ve toplam tutarı hesaplayın
Günlük faiz = Anapara × (yıllık oran / 100) / 365. Toplam faiz= Günlük faiz × gün sayısı. Bileşik faiz uygulanmaz; 3095 s.k. m.3\'e göre temerrüt faizine ayrıca faiz işletilemez (faize faiz yasağı).
Örnek100.000 ₺ × 0.57 / 365 = 156,16 ₺/gün. 90 gün için: 156,16 × 90 = 14.054,40 ₺ faiz. - 5
İcra takibi veya dava ile talep edin
Anapara + faiz + avukatlık ücreti ve harç birlikte talep edilir. Takip talebinde faiz oranı ve türü (avans) açıkça yazılır. Dava dilekçesinde "dava tarihine kadar işleyen ve dava tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek avans faizi" talep edilir. Yargıtay içtihadına göre talep edilmeyen faiz hükmolunamaz.
Kimler hak kazanır? İstisnalar
Avans faizi, 3095 s.k. m.2/2 uyarınca sadece ticari işlerde uygulanır. Aşağıdaki hallerde uygulama alanı bulur:
- İki tacir arası her türlü ticari iş (mal satışı, hizmet, kira).
- Tacirin kendi ticari işletmesi ile ilgili olduğu iş, karşı taraf tacir olmasa bile.
- Kambiyo senetleri (çek, bono, poliçe) — bağımsız ticari iş sayılır.
- Sigorta sözleşmeleri (tacir taraf varsa).
- Acente, komisyon, taşıma, depolama sözleşmeleri.
Uygulanmadığı haller:
- Tüketici işlemleri — yasal faiz (3095 m.1, yıllık %24).
- Adi işler (iki gerçek kişi arası özel alacak).
- İş hukukundan doğan alacaklar — mevduat faizi (İş K. m.34).
- Kamu alacakları — 6183 s.k. özel düzenleme.
- Vergi alacakları — VUK gecikme zammı.
Taraflar sözleşmede daha yüksek bir faiz oranı kararlaştırabilirler. Bu durumda sözleşme oranı uygulanır. Ancak kararlaştırılan oran avans oranının altında kalırsa, 3095 s.k. m.2/2 gereği avans oranı uygulanır (alacaklıyı koruyucu hüküm).
Tekrar dönem faizi (bileşik faiz) serbest piyasada taraflar arasında yazılı biçimde kararlaştırılabilir ancak temerrüt faizine bileşik faiz işletilmez (3095 m.3). Faize faiz yasağı emredicidir.
Yasal dayanak
Ticari işlerde temerrüt faizi olarak TCMB avans oranı uygulanır.
Adi işlerde kanuni faiz — yıllık %24 (2024 güncel).
Temerrüt faizine bileşik faiz işletilemez.
Ticari iş tanımı.
Tacir sıfatı ve karineleri.
Temerrüt — borcun muaccel olması ve temerrüt tarihi.
Emsal kararlar
İki tacir arasında düzenlenen fatura borcunda sözleşmede faiz kararlaştırılmasa bile 3095 s.k. m.2/2 uyarınca TCMB avans oranı temerrüt faizi olarak uygulanır. Tacir sıfatına ilişkin TTK m.19 karinesi davalı lehine değiştirilmediyse avans faizi tahsil edilir.
Kambiyo senetleri (çek, bono, poliçe) bağımsız ticari iş niteliğindedir; keşidecinin tacir olmaması çek alacağını ticari nitelikten çıkarmaz. Avans faizi çeki tahsil eden alacaklı lehine uygulanır (TTK m.3 ve 3095 m.2/2 birlikte değerlendirmesi).
Sözleşmede "yasal faiz" ibaresi ticari iş için yazılmış olsa bile Yargıtay bu ibareyi "3095 s.k. kapsamındaki kanuni oran" olarak yorumlar; ticari iş niteliğindeki alacakta avans oranı uygulanmasına engel değildir. Ancak sözleşmede sayısal bir oran açıkça düşük kararlaştırılmışsa o oran uygulanır.
Sıkça Sorulan Sorular
Hak alamıyorsanız ne yapmalı?
Borcunuzu tahsil edemiyorsanız ve karşı taraf ticari nitelikte bir iş için avans faizine tâbi bir alacaktan dolayı size borçluysa, öncelikle noter ihtarı çekerek borçluyu temerrüde düşürün ve faiz işletmeye başlayın. Vade yazılı ise ihtara gerek kalmadan faiz işler.
İhtara cevap verilmezse, borç tutarına göre icra takibi veya dava yolu seçilir. Kambiyo senedi varsa kambiyo takibi (İİK m.167 vd.) tercih edilmelidir; daha kısa sürelerle işler. İlamsız takipte borçlu 7 gün içinde itiraz ederse itirazın iptali veya itirazın kaldırılması davası açılır.
Dava açılırken dilekçede "dava tarihine kadar işlemiş avans faizi ile birlikte toplam X TL alacağın, dava tarihinden tahsil tarihine kadar işleyecek avans faizi ile tahsiline" talep edilir. Yargıtay istikrarlı içtihatları gereği açıkça talep edilmeyen faiz hükmolunamaz.
Borçlu icra takibine rağmen ödeme yapmıyorsa mal varlığı araştırması yapılır (banka hesapları, taşınmazlar, araçlar). İflas ertelemesi, konkordato veya yapılandırma süreçleri sürecini uzatabilir; bu durumda alacaklı sıralamasına göre tahsilat yapılır. Teminat (rehin, ipotek, kefalet) varsa bunlar avantaj sağlar.
İlgili araçlar ve terimler
Yasal Faiz Hesaplama
Adi işlerde temerrüt faizi.
İcra Takip Masrafı
İcra harç ve giderleri.
Dava Harcı Hesaplama
Nispi ve peşin harç hesabı.
Zamanaşımı Takvimi
Alacak zamanaşımı süreleri.
Kısa sözlük
- Avans faizi
- TCMB'nin bankalara kısa vadeli avans kredilerine uyguladığı yıllık faiz oranı.
- Reeskont oranı
- Avans oranıyla yakın ilişkili, bankalardan alınan bono ve senetlerin iskonto oranı.
- Ticari iş
- Tacirin ticari işletmesi ile ilgili olan iş (TTK m.3).
- Temerrüt
- Borcun muaccel olmasına rağmen süresinde ödenmemesi durumu (TBK m.117).
- Faize faiz yasağı
- Temerrüt faizine ayrıca faiz işletilememesi (3095 m.3).
- Kambiyo senedi
- Çek, bono, poliçe gibi kıymetli evrak; bağımsız ticari iş sayılır.
Uzman avukat desteği
Son güncelleme: · Yazar: iAvukat Hukuk Kurulu · İnceleyen: iAvukat Hukuk Kurulu