Doğum İzni Hesaplama
Tahmini doğum tarihine göre doğum öncesi ve sonrası ücretli izin, 6 aya kadar ücretsiz izin, memur için 24 ay aylıksız izin ve günlük süt izni takviminizi anında öğrenin.
Doğum izni nedir?
Doğum izni (analık izni), 4857 sayılı İş Kanunu m.74 (işçi) ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu m.104 (memur) uyarınca hamile kadın çalışana tanınan, doğum öncesi ve sonrası ücretli dönemi kapsayan temel bir sosyal güvenlik hakkıdır.
Temel süre doğum öncesi 8 hafta + doğum sonrası 8 hafta = 16 hafta (112 gün)olarak belirlenmiştir. Çoğul gebeliklerde (ikiz, üçüz ve üzeri) doğum öncesi izne 2 hafta eklenir; böylece toplam süre 18 haftaya (126 gün) çıkar. Sağlık durumu elverişli ise, hekim raporuna dayanarak doğum öncesi iznin 3 haftasına kadar olan kısmı doğum sonrasına aktarılabilir (4857 m.74/2).
İşçi için ücretli izin süresinde 5510 s.k. m.18 uyarınca SGK geçici iş göremezlik ödeneği ödenir. Bu ödenek son 3 aylık ortalama günlük kazancın 2/3'üdür. İşveren ister ücreti ödeyip SGK'dan mahsup eder, ister hiç ödemez ve işçi doğrudan SGK'dan alır. Memur (4C) için izin süresinde aylık tam ödenir; SGK ödeneğine gerek yoktur.
Ücretli iznin sonunda kadın işçi, 6 aya kadar ücretsiz izin talep edebilir (4857 m.74/5). Memur ise doğum sonrası 24 aya kadar aylıksız izin alabilir (657 m.108/B). Bu süreler kıdem hesabında çalışılmış gibi sayılmaz ancak iş sözleşmesi askıdadır; fesih yapılamaz.
Süt izni ayrı bir haktır. Kadın işçi, doğum sonrası 1 yaşına kadar günde 1,5 saat süt izni kullanabilir; bunu bir kerede veya bölünmüş olarak kullanmak kendi tercihidir. Memur annede süre daha uzundur: ilk 6 ay günde 3 saat, ikinci 6 ay günde 1,5 saat.
Nasıl hesaplanır?
- 1
Tahmini doğum tarihini belirleyin
Doktorunuzdan aldığınız resmi hamilelik raporunda yazılı olan tahmini doğum tarihi (TDT) esas alınır. Rapor, hamileliğin 32. haftasında düzenlenmeli ve işverene iletilmelidir. Rapor olmadan erken izin başlatılamaz.
ÖrnekTDT 15 Eylül 2026 → doğum öncesi izin 21 Temmuz 2026 itibarıyla başlar (8 hafta önce). - 2
Çoğul gebelik durumunu tespit edin
Ultrason raporu ile çoğul gebelik ispat edilir. İkiz ve üzeri gebeliklerde doğum öncesi izne 2 hafta eklenir (8 → 10 hafta). Doğum sonrası süre değişmez (8 hafta). Toplam 18 hafta olur.
Örnekİkiz gebelik, TDT 15 Eylül 2026 → doğum öncesi izin 7 Temmuz 2026'da başlar. - 3
Doğum öncesi iznin kısmen aktarılması
Sağlık durumu uygun olan kadın işçi, hekim onayıyla doğum öncesi iznin 3 haftasına kadar olan kısmını doğum sonrasına aktarabilir. Böylece doğum sonrası izin 8 + 3 = 11 haftaya çıkar. Bu tercih bebekle daha çok vakit geçirmek isteyen anneler için yaygındır.
- 4
Ücretli izin sonrası seçim: ücretsiz izin veya yarı zamanlı çalışma
İşçi: 6 aya kadar ücretsiz izin; veya 6 ay yarı zamanlı çalışma (4857 m.74/6 — sadece birinci doğum için 60 gün, ikinci için 120 gün, üçüncü ve sonrası için 180 gün yarı zamanlı). Memur: 24 aya kadar aylıksız izin; analık izni bitiminden sonra 2 ay yarı zamanlı çalışma hakkı.
- 5
Süt izni takvimini planlayın
Süt izni doğum sonrasından itibaren bir yıl boyunca kullanılır. İşçi için günde 1,5 saat; memur için ilk 6 ay 3 saat, ikinci 6 ay 1,5 saat. İşveren, süt iznini parçalamayı kabul etmekle yükümlüdür. Süt izni kısaltma veya kaldırma sözleşmeyle geçersizdir.
Kimler hak kazanır? İstisnalar
Doğum izni kural olarak her kadın çalışana tanınan bir haktır. Ancak statüye göre uygulama farklıdır:
- 4A işçi — 4857 s.k. kapsamında. SGK geçici iş göremezlik ödeneği alınır.
- 4B Bağ-Kur sigortalısı — 5510 s.k. m.18 uyarınca ödenek alınır; süre 16/18 haftadır. İşi durdurmak zorunludur.
- 4C memur — 657 s.k. m.104. Maaş tam ödenir, 24 aya kadar aylıksız izin, uzun süt izni.
- Belirli süreli sözleşmeli çalışan — izin hakkı vardır; sözleşme süresi izin süresinden kısaysa sadece sözleşme süresi ile sınırlıdır.
- Ev hizmetleri çalışanı — ev hizmetinde 10 günden az çalışanlar sigortasız sayılır ve izin hakkından yararlanamaz; kısmi süreli bildirim varsa orantılı haklar doğar.
Babalık izni işçi için 4857 s.k. m.67 ve genelgelerle 5 gün, memur için 657 s.k. m.104 gereği 10 gün olarak düzenlenmiştir. Evlat edinen eşe de analık izni benzeri 8 hafta ücretli izin hakkı tanınır.
Fesih yasağı: İşveren, doğum izni döneminde veya ardından gelen ücretsiz izin döneminde kadın işçiyi sırf doğum nedeniyle fesih edemez (4857 m.18/son). Sendikaya üye olma, grev, hamilelik gibi nedenler geçerli fesih sebebi değildir ve tazminat + işe iade davasına konu olur.
Yasal dayanak
Analık hali ve süt izni.
Memur doğum izni, süt izni, yarım gün çalışma.
Memur doğum sonrası 24 ay aylıksız izin.
Analık halinde sigortalıya sağlanan haklar.
Geçici iş göremezlik ödeneği — analık.
Kadınlara Karşı Her Türlü Ayrımcılığın Önlenmesi Sözleşmesi — uluslararası temel.
Emsal kararlar
Doğum iznindeki işçinin iş sözleşmesinin feshedilmesi, fesih gerekçesi olarak gösterilen performans düşüklüğü ispat edilmediği sürece geçersizdir. Feshin geçersizliği tespit edildiğinde işe iade ve boşta geçen süre ücreti ile işe başlatmama tazminatı hakedilir.
Süt izni ücretli çalışma süresinden sayılır; işveren süt iznine karşılık düşen ücret kesintisi yapamaz. Süt iznini kullandırmama halinde fark ücreti ve ilave cezai yaptırım uygulanır.
Memur kadının doğum sonrası 24 aya kadar aylıksız izin talebi idarece reddedilemez; ret işleminin iptali ile birlikte izin süresi yıllık izinden sayılmaz, ancak kazanılmış haklar (derece-kademe ilerleme) etkilenmez.
Sıkça Sorulan Sorular
Hak alamıyorsanız ne yapmalı?
İşveren izin vermez veya ücret ödemezse önce noter ihtarı çekin. İhtar, hem delil oluşturur hem de işverene hukuki yola başvuracağınızı bildirir. 7 gün süre verin.
Cevap alamazsanız iş mahkemesinde alacak ve tazminat davası açabilirsiniz. Öncesinde arabuluculuk zorunludur (7036 s.k.). Memur iseniz idare mahkemesinde iptal davası açmanız gerekir. İşverenin izin süresinde yaptığı fesih işe iade davasına konu olur (4857 m.20).
Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı İş Müfettişliği'ne de şikayet edebilirsiniz. Müfettiş, işyerinde inceleme yapar ve idari para cezası uygulayabilir. Özellikle gece çalışma yasağı ve süt izni ihlallerinde bu yol etkilidir.
İlgili araçlar ve terimler
Kıdem Tazminatı
Doğum iznindeki işçinin kıdem hakları.
İşe İade Tazminatı
Doğum nedeniyle feshe karşı işe iade.
Yıllık İzin Ücreti
Yıllık iznin kullandırılmaması halinde ücret.
Netten Brüte Maaş
Doğum izninde SGK ödeneği oranı.
Kısa sözlük
- Analık izni
- Doğum öncesi ve sonrası 16 haftalık ücretli izin. İşçide 4857 m.74, memurda 657 m.104.
- Süt izni
- Bir yaşına kadar çocuğu emzirmek için günde 1,5-3 saat izin.
- Geçici iş göremezlik ödeneği
- SGK tarafından analık izni süresince ödenen gelir desteği. Son 3 ay günlük kazancın 2/3'ü.
- Fesih yasağı
- Doğum izni ve ücretsiz izin süresinde işveren tarafından fesih yapılamaması.
- Yarım çalışma ödeneği
- Yarı zamanlı çalışma döneminde SGK tarafından yarım ücret ödemesi.
Uzman avukat desteği
Son güncelleme: · Yazar: iAvukat Hukuk Kurulu · İnceleyen: iAvukat Hukuk Kurulu