TL;DR
İş Göremezlik Raporu Nedir?
İş göremezlik raporu (halk arasında "istirahat raporu"), sigortalının hastalık, analık, iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle geçici olarak çalışamayacağını hekim tarafından tespit eden resmi tıbbi belgedir. Bu rapor, sigortalıya hem işten mazeretli izinli sayılma hakkı, hem de SGK'dan geçici iş göremezlik ödeneği alma hakkı sağlar. Hukuki dayanağını 5510 sayılı SSGSS Kanunu'nun 18. maddesinden alır.
Rapor Türleri
Hastalık (Genel Hastalık) Raporu
Sigortalının normal hastalıkları nedeniyle çalışamadığı günler için düzenlenir. İşbaşında olan veya dışarıda meydana gelen hastalıklar bu kapsamdadır.
Analık Raporu
Gebe sigortalı için doğumdan 8 hafta önce ve 8 hafta sonra olmak üzere toplam 16 hafta (çoğul gebelikte 10 + 8 = 18 hafta) verilen rapordur. Sigortalının isteği üzerine doğum öncesi sürenin 3 haftası doğum sonrasına aktarılabilir.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı Raporu
Bu rapor özel kategoridir. 5510 m.18/a gereği iş kazası veya meslek hastalığı nedeniyle verilen istirahat raporunun her günü için geçici iş göremezlik ödeneği ödenir (normal hastalıkta ilk iki gün ödenmez).
Kim Rapor Düzenleyebilir?
İstirahat raporları yalnızca şu kurumlarca düzenlenir (SGK Sağlık Uygulama Tebliği):
- SGK ile sözleşmeli sağlık tesisleri,
- Kamu sağlık tesisleri,
- Üniversite hastaneleri,
- SGK ile anlaşmalı özel hastaneler (e-rapor sistemine bağlı).
Özel muayenehane hekimleri tek başına istirahat raporu düzenleyemez; raporun e-nabız sistemine düşmesi gerekir. Aile hekimleri 10 güne kadar, uzman hekimler tek seferde 40 güne kadar rapor verebilir. Daha uzun süreler için sağlık kurulu raporu gerekir.
Geçici İş Göremezlik Ödeneği
Hastalık Halinde
- Sigortalının son üç ay içinde en az 90 gün prim ödemiş olması şartıyla,
- Raporun üçüncü gününden itibaren ödenir (ilk iki gün ödenmez),
- Yatarak tedavide günlük kazancın 1/2'si, ayakta tedavide 2/3'ü.
İş Kazası ve Meslek Hastalığı
- Prim gün sayısı şartı aranmaz,
- Raporun her günü için ödenir,
- Yatarak tedavide günlük kazancın 1/2'si, ayakta tedavide 2/3'ü.
Analık Halinde
- Son bir yıl içinde 90 gün prim şartı,
- Günlük kazancın 2/3'ü tutarında ödenir,
- 16 hafta boyunca ödenir.
Raporun İşverene Bildirilmesi
İşçi, raporu en kısa sürede (uygulamada aynı gün veya ertesi iş günü) işverene bildirmek zorundadır. Bildirim yapılmaması veya geciktirilmesi, bazı hallerde 4857 m.25/II-g (devamsızlık) kapsamında haklı fesih sebebi oluşturabilir. Rapor e-nabız ve e-SGK üzerinden işverene otomatik düşebilir; ancak pratikte işçinin de haberdar etmesi önemlidir.
Raporlu Dönemde Haklar
Raporlu dönemde işçi:
- İş sözleşmesi feshedilemez (geçerli sebep olarak kullanılamaz),
- Ücret işveren tarafından ödenmez (SGK ödeneği öder),
- Ancak iş sözleşmesinde veya toplu iş sözleşmesinde aksi öngörülebilir; bazı işverenler SGK ödeneği ile işçinin normal ücreti arasındaki farkı kendisi öder,
- Rapor süresi kıdem süresinden sayılır,
- Yıllık izin hesabında dikkate alınır.
Raporun Kötüye Kullanılması
Gerçeğe aykırı rapor düzenletme veya gerçeğe aykırı rapor alma:
- İşçi bakımından: 4857 m.25/II (ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırılık) kapsamında haklı fesih sebebi,
- Hekim bakımından: TCK m.210 (resmi belgede sahtecilik) ve Tababet Nizamnamesi kapsamında sorumluluk,
- SGK tarafından ödenen ödeneklerin rücu yoluyla tahsili.
Rapor Süresinin Uzatılması
Raporun uzatılması için yeniden hekime başvurulmalıdır. 20 günü aşan raporlarda Sağlık Kurulu kararı gerekir. Uzatılan raporlar, ilk raporun devamı niteliğindedir; yeni bir rapor sayılmaz ve toplam süre bakımından tek blok olarak değerlendirilir.
Çalışılan İşin Niteliğine Göre Rapor
Bazı işler için "çalışabilir" raporu, bazı işler için "istirahatli" rapor verilir. Rapor türü:
- Yatak istirahati: Ağır hastalıklarda evde yatak istirahati,
- İstirahat (normal): Evde dinlenme,
- Çalışabilir: Hastalığa rağmen çalışmasına engel olmayan durumlarda,
- Kontrollü çalışabilir: Belirli kısıtlamalarla çalışma.
Pratik Sorunlar
Uygulamada yaşanan sorunlar; işverenin raporu tanımaması, çok sayıda ve uzun süreli raporla işçinin devamsızlığı, rapor sürelerinin kıdem hesabına dahil edilip edilmemesi gibi konulardır. Yargıtay, gerçek ve SGK kayıtlı raporları her durumda geçerli kabul etmekte; işverenin şüphesi varsa SGK denetimi talep etmesi gerektiğini belirtmektedir.
Pratik örnekler
Bu kavramın gerçek hayatta nasıl işlediğini gösteren senaryolar.
Yasal dayanak
İlgili kanun ve maddeler. Uygulama içtihat ile birlikte okunmalıdır.
| Kanun | Madde |
|---|---|
| 5510 sayılı SSGSS Kanunu | madde 18 (Geçici iş göremezlik ödeneği) |
| 4857 sayılı İş Kanunu | madde 25 (Haklı fesih), madde 74 (Analık izni) |
| SGK Sağlık Uygulama Tebliği | İstirahat raporu düzenleme usulleri |
| 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı Sanatlarının Tarzı İcrasına Dair Kanun | Hekim yetkileri |
Emsal kararlar
Yargıtay içtihatlarından seçmeler — içtihadın yönü hakkında fikir verir.
İşçinin ardı ardına aldığı istirahat raporlarının toplam süresi, ihbar süresini 6 hafta aşması halinde işveren iş sözleşmesini haklı nedenle feshedebilir. Ancak bu halde işçi kıdem tazminatına hak kazanır, ihbar tazminatı ödenmez.
İstirahat raporu SGK sistemine kayıtlı ve e-nabız'da görülebilir ise gerçek rapor kabul edilir. İşveren, raporun sahte olduğunu ispat edemediği sürece işçi raporlu sayılır ve bu dönemde yapılan fesih haksızdır.
İş kazası nedeniyle alınan istirahat raporu bakımından bekleme süresi uygulanmaz. Raporun her günü için SGK tarafından geçici iş göremezlik ödeneği ödenir; yatarak tedavide 1/2, ayakta tedavide 2/3 oranı esas alınır.
İlgili terimler
Bu kavramla iç içe geçen diğer maddeler.
Sık sorulan sorular
Bu kavram için en sık merak edilen noktalar.
Uzman avukatla görüş
iAvukat dizininde bu alanda çalışan, doğrulanmış avukatlardan randevu al.